HASTA HAKLARI
İnsan , doğuştan bazı hakları kazanarak dünyaya gelmektedir.Hak kavramı evrensel bir kavramdır.Kısaca hak; “hukuk kurallarının kişilere tanıdığı yetki” olarak tanımlanabilir.
İnsan hakları ilk kez 1215 yılında İngiltere’de tanımlanmıştır.18. yy. sonlarında Amerika Haklar Bildirgesi ve 1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hakları Bildirgesi yayımlanmıştır.Birleşmiş Milletlerin kurulmasıyla insan hakları evrensel hale gelmiş ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi yayımlanmıştır.
En temel insan hakkı yaşam hakkıdır.Kişinin nitelikli bir yaşam sürdürmesi sağlıklı olması ve sağlığını kaybettiğinde de yeterli tıbbi bakım almasıyla mümkündür.İşte bu nedenlerden dolayı da hasta hakları kavramı ortaya çıkmıştır.Dünyada hasta haklarıyla ilgili ilk belge , 1981 yılında Lizbon’ da yayınlanan Hasta Hakları Bildirgesi olmuştur.Bu daha sonra genişletilmiş ve Amsterdam‘da 2.Avrupa Hasta Hakları Geliştirmesi Bildirgesi yayımlanmıştır.
Hasta hakları , esas olarak temel insan haklarının ve değerlerinin sağlık hizmetlerine uygulanmasını ifade etmekte ve dayanağını insan haklarıyla ilgili belgelerden almaktadır.Hasta hakkı, kişinin sağlıklı olma durumunu kaybettiğinde , yani hasta olması durumunda bireysel haklarının gözetildiği,yeterli ve kaliteli tıbbi bakım alarak yeniden sağlığını kazanmasıdır.
Bir sağlık kuruluşuna , sağlık hizmeti almak için başvuran herkesin;
1.Hizmetten genel olarak faydalanma:Adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,
2.Eşitlik içinde hizmete ulaşma: Irk, dil ,din ve mezhep, cinsiyet , siyasi düşünce, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet almaya,
3.Bilgilendirme:Her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu öğrenmeye,
4.Kuruluşunu seçme ve değiştirme:Sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirmeye ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,
5.Personeli tanıma, seçme ve değiştirme: Sağlık hizmeti verecek ve vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimliklerini, görev ve ünvanlarını öğrenmeye,seçme ve değiştirmeye,
6.Bilgi isteme: Sağlık durumuyla ilgili her türlü bilgiyi sözlü ve yazılı olarak istemeye,
7.Mahremiyet: Gizliliğe uygun olan bir ortamda her türlü sağlık hizmetini almaya,
8.Rıza ve izin: Tıbbi müdahalelerde rızanın alınmasına ve rıza çerçevesinde hizmetten faydalanmaya,
9.Reddetme ve durdurma: Tedaviyi reddetmeye ve durdurulmasını istemeye,
10.Güvenlik: Sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya,
11.Dini vecibelerini yerine getirebilme: Kuruluşun imkanları ölçüsünde ve idarece alınan
tedbirler çerçevesinde,dini vecibelerini yerine getirmeye,
12.Saygınlık görme: Saygı, itina ve ihtimam gösterilerek, güleryüzlü, nazik, şefkatli sağlık hizmeti almaya,
13.Rahatlık: Her türlü hijyenik şartlar sağlanmış, gürültülü ve rahatsız edici bütün etkenler giderilmiş bir ortamda sağlık hizmeti almaya,
14.Ziyaret: Kurum ve kuruluşlarca belirlenen usül ve esaslara uygun olarak ziyaretçi kabul etmeye,
15.Refakatçi bulundurma: Mevzuatın, sağlık ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde ve tabibin uygun görmesi durumunda refakatçi bulundurmayı istemeye,
16.Müracaat, şikayet ve dava hakkı: Haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü başvuru. Şikayet ve dava açma hakkını kullanmaya,
17.Sürekli hizmet: Gerektiği sürece,sağlık hizmetlerinden yararlanmaya, HAKKI VARDIR.
Son dönemlerde hasta hakları kavramıyla beraber hasta sorumlulukları kavramı da önem kazanmıştır.Bu sorumluluklarda genel olarak sağlık kuruluşuna başvurmadan önce ve başvurduktan sonraki süreçteki yükümlülükleri ifade etmektedir.Bunlar:
- Bilgi verme: Hasta, sağlık çalışanına sağlığı ile ilgili tüm bilgileri tam ve açık şekilde vermelidir.
- Önerilere uyma: Hasta, tedavisinin gerektirdiği tüm önerileri uygulamayla yükümlüdür.
- Planlanan tedaviyi reddetme: Hasta, tedaviyi reddetmesi veya doktorun talimatlarını yerine getirmediğinde doğacak sonuçlardan kendisi sorumludur.
- Tetkik ve tedavi giderleri: Hasta, sosyal güvencesi ile ilgili tüm bilgileri sağlık kuruluşuna doğru olarak bildirmelidir.
- Sağlık kuruluşu kural ve uygulamaları: Hasta, sağlık kuruluşunun belirlediği kural ve uygulamalara uymakla yükümlüdür.
- Saygı gösterme:Hasta, diğer hastalar ve sağlık çalışanlarının haklarını dikkate almalıdır.
- Bulaşıcı hastalık hali: Bulaşıcı hastalığı olanlar doktorun izni dahilinde taburcu olmayı talep etmelidir.
- Hasta ziyaretçi ve refakatçisi: Hasta, sağlık kurumunun imkanları ve kurallarına uygun olarak ziyaret ve refakatçi bulundurma talebinde bulunabilir.
Tazmin sorumluluğu: Hasta, sağlık kuruluşunun malzemesine verdiği zararı ziyanı karşılamakla yükümlüdür.
